40. uşaq vaxtı oxuduğum, anladığım və böyüklərimdən (baxma: tarix muəllimlərindən ) eşitdiyim qədəri ilə şah ismayıl qızılbaş əqidəsi olaraq özünü zamanın imamı kimi görürdü, yəni ən azından əhli-beyt məktəbinə və müqəddəslərinə çox bağlı biri idi. Ağqoyunluları 1503 savaşında (baxma: adları səhv sala bilərəm) qalib gələndə, öz ordusunun arxasında dəvələri zəncirlə bir-birinə bağlatdırdıb ki, bəs dövrün imamı yenilməzdi. ona görə sayca az olmalarına baxmayaraq, döyüşü udurlar. Osmanlı ilə olan çaldıran döyüşü də eyni fikir ilə olub. əvvəlcədən ona təklif ediblər, gecə ilə Osmanlı tərəfinin toplarını məhv eləməyi, razı olmayıb. həm, venesiya krallığı zamanında söz verdiyi silahları göndərməyib (baxma: 4 tane helikopter istedim, vermediler, daha ne isteyecegim ki?) uduzandan sonra da çəkilib inzivaya, verib özünü içkiyə. geriyə qayıdanda Qarabağlarda bir dərədə ov yeri görüb, deyiblər: "şah sağ olsun, burda ov ovlamazlar, ovsunludur" nəysə, ceyranı ovlayıb, yeyib, sonra xəstələnib, elə yolda da ölüb. xətai ləqəbini də, xətai/xətayi nəslindən olduğundan yox, ki elə bir nəsil yoxdu (Azərbaycan) tarixdə, kərbəla şəhidlərinin qəbrini açdığı üçün götürüb. inanmırdı ki, şəhidlər ölməz ayəsinə. hürr-ün qəbrini açır və görür ki, hürrün nəşi çürüməyib. alnındakı sarğını açıb özünə götürmək istəyir və yerinə öz
əbasının parçasından qoyanda, qan dayanmır. yenidən eyni parça ilə yaranı bağlayır. sonra o məhşur qəzəli yazır:
çıxdı seyrə xətai, açdı hürrün qəbrini,
ilahi, əhv eylə, tövbəkaram doğrusu.
indi bu hadisə illah ki belə olub ya yox, deyə bilmərəm, amma hürrün qəbrinin açılması həqiqətə uyğundu. çünki, kərbəla hadisəsi olana qədər, ikili fikir hökm sürürdü, bəziləri deyirdi, hürr imam Hüseynin dəstəsinə qoşulub, bəziləri deyirdi yox. hürr, yezidin dəstəsinə başçılıq edən və imam Hüseynin üstünə beyət üçün göndərilən sərkərdə idi. imam küfəyə gedən yolda rastlaşırlar. imamın ora getməkdə məqsədi isə, qısa zamanda hərbi şəhər olan Kufəyə çatıb yezidə qarşı ordu yığa bilməsi idi. bunun üçün qabaqcadan da adamını göndərmişdi, onu da çatan kimi yezidin adamları öldürür. hürr imamın qarşısına şərt qoyur, ya beyət elə, ya geriyə dön, küfəyə səni buraxan deyiləm. imam isə tamamilə başqa bir yol seçir, üzü kərbəlaya gedir(baxma: başqa adı ilə ney nəva). beyətin qarşılığında da imama yəmən valiliyi təklif olunur. bizim dildə desək: "başını sal aşağı yaşa da, sənə lazımdı haqq Ədalət?!!" kərbəla hadisəsi olanda da hürr özünü imamın qoşununa çatdırıb ilk vuruşmaq istədiyini bildirir və deyir ki, bura gəlməyinizə mən səbəbkar oldum, qoy ilk döyüşən də mən olum. imam da icazə verir. şah ismayılın o qəbri açması ilə də o şübhə aradan qalxır.

şah ismayıl eyni zamanda füzuliyə də onun sarayında şairlik eləməyi təklif edir. Füzuli də deyir ki, onun kimi ( imam hüseyn) şahı qoyub, sənin kimi şahın yanında çalışım. Füzulinin şəkli/ rəsmi öz şəklidir, zamanında onu rəsm edənlər olub. üzü çopur idi, çünki o vaxtdı vəba xəstəliyi tüğyan eləyirdi. (baxma: black death) elə özü də o xəstəlikdən ölüb.